SQLite CREATE TABLE: Sözdizimi ve Örneklerle Kullanımı

CREATE TABLE Şema Tanımlamak İçin Kullanılır

SQLite'ta yapılandırılmış her veri parçası bir tabloda yaşar ve her tablo bir CREATE TABLE ifadesiyle başlar. Tabloya bir isim verir, sütunları sıralar ve isterseniz kısıtlar eklersiniz. SQLite şemayı veritabanı dosyasına yazar ve tablo kullanıma hazır hale gelir.

İşte sqlite tablo oluşturmanın en sade hali:

CREATE TABLE users (
    id    INTEGER PRIMARY KEY,
    name  TEXT NOT NULL,
    email TEXT
);

INSERT INTO users (name, email) VALUES ('Ada', 'ada@example.com');
INSERT INTO users (name)        VALUES ('Boris');

SELECT * FROM users;

Üç kolon, bir birincil anahtar, bir tane de NOT NULL kuralı. id integer primary key olduğu için SQLite onu otomatik doldurdu; ikinci satırda da email için bir şey belirtilmediğinden NULL kalmasına izin verdi. İskelet bu kadar — tablo adı, kolonlar ve kısıtlar. Bu sayfadaki geri kalan her şey bu yapının farklı varyasyonlarından ibaret.

Söz Diziminin Parça Parça İncelenmesi

Bir kolon tanımı şu biçimdedir: ad TIP kısıt kısıt .... Klasik SQLite'ta tip belirtmek zorunlu değildir (bu konunun ayrıntısı type affinity sayfasında), ama yine de her zaman bir tip yazmak iyi bir alışkanlıktır — hem kodu okuyanlar hem de araçlar buna göre davranır.

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    sku         TEXT    NOT NULL UNIQUE,
    name        TEXT    NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL,
    in_stock    INTEGER NOT NULL DEFAULT 1
);

INSERT INTO products (sku, name, price_cents)
VALUES ('SKU-001', 'Defter', 499);

SELECT * FROM products;

Birkaç önemli not:

• Kısıtlamalar boşlukla peş peşe yazılır: sku üzerindeki NOT NULL UNIQUE ifadesi her iki kuralın da uygulandığı anlamına gelir.
• in_stock sütunundaki DEFAULT 1, INSERT sırasında o sütunun atlanmasına izin verir.
• SQLite'ta boolean değerler için INTEGER kullanılır — yerleşik bir BOOLEAN tipi yoktur. 0 false, 1 true demektir.
• Son sütundan sonra virgül bırakırsanız sözdizimi hatası alırsınız. SQL bu konuda JavaScript'ten daha katıdır.

IF NOT EXISTS: Tekrar çalıştırmalarda hata almayın

Zaten o tabloyu içeren bir veritabanında CREATE TABLE çalıştırırsanız, SQLite hata fırlatır:

Hata: users tablosu zaten mevcut

İlk seferinde sorun değil ama yüzüncü seferde sinir bozucu bir hale geliyor. IF NOT EXISTS kullandığında, tablo zaten varsa komut hiçbir şey yapmadan geçiyor:

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

SELECT name FROM sqlite_master WHERE type = 'table';

İkinci CREATE TABLE aslında hiçbir şey yapmaz — ne hata fırlatır ne de şemada bir değişiklik yapar. Açılış kodunda, migration script'lerinde ve aynı SQL'in birden fazla kez çalışabileceği her yerde tam olarak istediğiniz biçim budur.

Ama dikkat: IF NOT EXISTS sadece ismi kontrol eder. O isimde bir tablo varsa ama kolonları farklıysa, SQLite ona dokunmaz. Şemayı senin için "düzeltmez" ya da "güncellemez". Bu iş migration'ların işidir.

Kısıtlar: Şemayla Birlikte Gezen Kurallar

Kısıtlar (constraints), doğrulama mantığını doğrudan veritabanının içine taşımanın yoludur. Sürekli başvuracağın dört tanesi şunlar:

CREATE TABLE orders (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id     INTEGER NOT NULL,
    total_cents INTEGER NOT NULL CHECK (total_cents >= 0),
    status      TEXT    NOT NULL DEFAULT 'pending',
    created_at  TEXT    NOT NULL DEFAULT (datetime('now')),
    UNIQUE (user_id, created_at)
);

INSERT INTO orders (user_id, total_cents) VALUES (1, 1500);
INSERT INTO orders (user_id, total_cents, status) VALUES (1, 800, 'shipped');

SELECT * FROM orders;

• PRIMARY KEY — bir satırı benzersiz şekilde tanımlar. Detaylar için primary key dokümanına göz atabilirsiniz.
• NOT NULL — sütunun mutlaka bir değeri olması gerekir.
• DEFAULT değer — INSERT sırasında sütun belirtilmediğinde devreye girer. Sabit bir değer olabileceği gibi datetime('now') gibi bir ifade de olabilir.
• CHECK (expr) — her satır için sonucu doğru olmak zorunda.
• UNIQUE (col, col) — sütunların kombinasyonu üzerinden benzersizliği zorlayan tablo seviyesinde bir kısıttır.

Kısıtlar her INSERT ve UPDATE işleminde çalışır. Kuralı çiğneyen satır reddedilir ve sorgu hata verir. Hatalı verinin uygulamanın her köşesine yayılmadan veritabanı seviyesinde yakalanması, çok daha düşük maliyetlidir.

Foreign Key Oluşturma

Foreign key kısaca şunu söyler: "bu sütun, başka bir tablodaki bir satıra işaret ediyor." Verinin tutarlı kalmasını sağlar — var olmayan bir kullanıcıya referans veremezsin ve (uygun seçeneklerle) bir kullanıcıyı sildiğinde siparişlerinin de cascade ile silinmesini sağlayabilirsiniz.

PRAGMA foreign_keys = ON;

CREATE TABLE users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE posts (
    id      INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id INTEGER NOT NULL REFERENCES users(id) ON DELETE CASCADE,
    title   TEXT NOT NULL
);

INSERT INTO users (name) VALUES ('Ada');
INSERT INTO posts (user_id, title) VALUES (1, 'Merhaba, dünya');

SELECT p.id, u.name, p.title FROM posts p JOIN users u ON u.id = p.user_id;

SQLite'da kafa karıştıran ama mutlaka aklınızda tutmanız gereken bir nokta var: foreign key kontrolü varsayılan olarak kapalıdır. Kısıtların gerçekten denetlenmesini istiyorsanız, her bağlantı için PRAGMA foreign_keys = ON çalıştırmanız gerekir. Çoğu uygulama sürücüsü bunu sizin yerinize halleder ya da bir ayar olarak sunar; sizinki yapmıyorsa bağlantıyı açar açmaz bu pragma'yı çalıştırın.

Buradaki ON DELETE CASCADE, bir kullanıcı silindiğinde o kullanıcıya ait gönderilerin de otomatik olarak silineceği anlamına gelir. Diğer seçenekler SET NULL, RESTRICT ve varsayılan olan NO ACTION'dır; sonuncusu, alt kayıtlar varsa silme işlemini reddeder.

CREATE TABLE AS SELECT ile tablo oluşturma

Bazen bir sorgunun sonucunu hızlıca yeni bir tabloya kopyalamak istersiniz — anlık görüntü almak, yedek tutmak veya analiz sırasında geçici bir çalışma tablosu oluşturmak için. İşte CREATE TABLE ... AS SELECT tam da bunu yapar:

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    name        TEXT NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL
);

INSERT INTO products (name, price_cents) VALUES
    ('Defter', 499), ('Kalem', 199), ('Zımba', 1299);

CREATE TABLE expensive_products AS
SELECT id, name, price_cents
FROM products
WHERE price_cents >= 500;

SELECT * FROM expensive_products;

Yeni tablo; kolon adlarını, tiplerini (elinizden geldiğince) ve veriyi kopyalar. Asıl önemli olansa kopyalanmayanlar: birincil anahtar, NOT NULL kısıtı, indeksler ve yabancı anahtarlar gelmez. Yani elinizde sadece düz bir anlık görüntü olur. Bunu gerçek bir şemayı klonlamanın yolu olarak değil, hızlı denemeler için bir başlangıç noktası olarak düşünün.

Veriyi değil de yalnızca yapıyı almak istiyorsanız, sona WHERE 0 ekleyin:

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    name        TEXT NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL
);

CREATE TABLE products_archive AS SELECT * FROM products WHERE 0;

SELECT * FROM products_archive;
SELECT name FROM sqlite_master WHERE type = 'table';

Aynı sütun yapısına sahip boş bir tablo elde edersiniz; bunu sonradan dolduracağınız arşiv tabloları için oldukça pratiktir.

Geçici Tablolar (TEMP Table)

TEMP tablo, yalnızca aktif veritabanı bağlantısı süresince yaşar. Bağlantıyı kapattığınızda tablo da yok olur; ne temizlik yapmanız gerekir, ne de geride bir şema kalır:

CREATE TEMP TABLE recent_signups (
    user_id    INTEGER PRIMARY KEY,
    signed_up  TEXT NOT NULL
);

INSERT INTO recent_signups VALUES (1, '2026-01-15'), (2, '2026-01-18');

SELECT * FROM recent_signups;

Faydalı senaryolar: çok adımlı bir sorgu için satırları geçici olarak biriktirmek, CTE ile ifade edilemeyecek kadar dağınık ara sonuçları tutmak, uzun süren bir oturumda bağlantıya özel veriyi izole etmek. CREATE TEMP TABLE ile CREATE TEMPORARY TABLE aynı anlama gelir.

Bunu AS SELECT ile birleştirebilirsiniz: CREATE TEMP TABLE snapshot AS SELECT ... kalıbı, analiz sırasında bir sonuç kümesini "dondurmak" için sıkça kullanılır.

İsimleri Tırnak İçine Almak

Çoğu zaman sütun ve tablo adları çıplak tanımlayıcı olarak yazılır. Ama ayrılmış bir kelimeyi ya da içinde boşluk geçen bir adı kullanmak zorunda kalırsanız, bunu çift tırnak (SQL standardı) ya da ters tırnak (MySQL'den gelen, SQLite'ın da desteklediği bir alışkanlık) içine alın:

CREATE TABLE "order" (
    id        INTEGER PRIMARY KEY,
    "select"  TEXT,
    "user id" INTEGER
);

INSERT INTO "order" ("select", "user id") VALUES ('a', 1);
SELECT * FROM "order";

Çalışır çalışmasına ama tabloya her atıfta bulunduğunuzda ekstra bir yük getirir. orders, selection, user_id gibi sade isimleri tercih edin ve tırnak işini tamamen bırakın.

Gerçekçi bir örnek

Şimdiye kadar gördüklerimizi bir araya getirelim — küçük bir görev (tasks) uygulaması için sade bir şema. IF NOT EXISTS sayesinde her uygulama açılışında sorunsuz çalışır:

PRAGMA foreign_keys = ON;

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id    INTEGER PRIMARY KEY,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE,
    name  TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE IF NOT EXISTS tasks (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id     INTEGER NOT NULL REFERENCES users(id) ON DELETE CASCADE,
    title       TEXT    NOT NULL,
    done        INTEGER NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (done IN (0, 1)),
    created_at  TEXT    NOT NULL DEFAULT (datetime('now'))
);

INSERT INTO users (email, name) VALUES ('ada@example.com', 'Ada');
INSERT INTO tasks (user_id, title) VALUES (1, 'Dokümanları yaz');

SELECT u.name, t.title, t.done FROM tasks t JOIN users u ON u.id = t.user_id;

İşte canlıya alabileceğin bir şema: idempotent oluşturma, foreign key'ler aktif, done alanını dürüst tutan bir CHECK, makul varsayılan değerler ve kendi kendine dolan zaman damgaları.

Sırada: Veri Tipleri

CREATE TABLE ile INTEGER, TEXT, REAL yazabilirsiniz — ama SQLite bu değerleri nasıl saklayacağı konusunda meşhur şekilde esnek davranır. Bir sonraki sayfada SQLite'ın gerçekten kullandığı beş depolama sınıfını ve yazdığınız tipin neden her zaman elde ettiğiniz tip olmadığını ele alacağız.