Kodlama Nasıl Öğrenilir? Adım Adım Başlangıç Rehberi

On kişiye yazılım öğrenmekten neden vazgeçtiğini sorun, dokuzu size çok zor geldiğini söyleyecektir. Ancak ne yaptıklarına biraz daha yakından bakarsanız, başka bir şey fark edersiniz:

dersleri, buna hiç yer olmayan bir hayata sıkıştırmaya çalıştılar.

Ve hayır, bunun disiplinle bir ilgisi yok. Her şey her gün yapacağınız küçük bir alışkanlıkla ilgili. İş yerinde berbat geçen bir haftayı ya da düşünemeyecek kadar yorgun olduğunuz bir pazar gecesini bile atlatmanızı sağlayacak türden bir alışkanlık.

Bu rehberde bunları geçiyoruz. "Kendine inanırsan herkes kod yazabilir" gibi motivasyon konuşmaları yok. Haftada 20 saat boş vaktiniz olduğunu varsayan 12 aylık yol haritaları da yok. Sadece, hayatın koşturmacası arasında her şeye yetişmeye çalışanlar için bugün kod yazmayı öğrenmenin gerçekçi yolları var.

Bu yazıdan cebinizde şunlarla ayrılacaksınız: Gerçekten sürdürebileceğiniz günlük bir alışkanlık, ilerlemenizi ölçmenin gerçekçi bir yolu ve kötü geçen bir haftada bile ayakta kalacak bir plan.

1. Adım: Kod Yazmayı Neden İstediğiniz Konusunda Kendinize Karşı Dürüst Olun

Kod yazmayı öğrenmenin en iyi yolu, aslında biraz can sıkıcı bir soruyla başlar: Kod yazmanın size tam olarak ne kazandırmasını istiyorsunuz? Yeni başlayanların çoğu şu dört cevaptan birini verir:

1. Teknoloji sektöründe bir iş istiyorsunuz. Önümüzdeki 6 ila 18 ay içinde yazılımcı veya benzeri bir pozisyona gelmeyi hedefliyorsunuz. Bu, ileride portföy projeleri ve mülakat hazırlıklarını da içeren, daha uzun ve daha yapılandırılmış bir yol anlamına gelir.
2. Aklınızda bir yan proje var. İş için küçük bir araç, bir otomasyon betiği (script), temel bir web sitesi veya Roblox'ta bir oyun. Her şeyi öğrenmenize gerek yok. Sadece fikrinizi hayata geçirecek spesifik konulara odaklanmanız yeterli.
3. Bunu bir hobi olarak istiyorsunuz. Kod yazmak, bulmaca çözmek veya satranç oynamakla aynı zihinsel tatmini sağlar. Yolun sonunda bekleyen bir iş veya proje yoktur. Sadece ilginç bir şeyde daha iyi olmanın verdiği o tatmin hissi vardır. Dürüst olmak gerekirse, yeni başlayanların çoğu bu gruptadır.
4. Zaten teknik bir alandasınız. Belki bir veri analisti, tasarımcı veya SQL sorguları çalıştıran bir pazarlamacısınız. Heybenize bir dil daha eklemek istiyorsunuz, böylece yazılım ekibine daha az bağımlı olacaksınız.

Her cevap, biraz daha farklı bir başlangıç diline ve farklı bir tempoya işaret eder. Kariyer değiştirmek isteyenler günde beş dakikayla yetinemez. Hobi amaçlı öğrenenler ise bootcamp mezunları için hazırlanmış ağır kariyer yollarında kendilerini yıpratmamalıdır. Başka bir şey seçmeden önce hangi kategoride olduğunuzu netleştirin!

2. Adım: Bir Dil Seçin ve Araştırmayı Bırakın

Kod yazmayı öğrenmeye asla başlayamamanın klasik bir yolu vardır: Haftalarca Python vs JavaScript karşılaştırması yapmak. İnsanlar bunu gerçekten çok yapıyor! Onlarca Reddit başlığı, iki YouTube tartışması, bir yığın makale derken bir bakmışsınız tek bir satır kod bile yazılmamış.

İşte işin özeti:

• Python. Genel amaçlıdır, kullanıcı dostu bir sözdizimine (syntax) sahiptir; veri analizinden yapay zekaya, web arka planından (backend) otomasyona kadar her yerde kullanılır. Haklı sebeplerle en popüler ilk tercihtir.
• JavaScript. Web'in dilidir. Tarayıcıda görünen herhangi bir şey mi geliştirmek istiyorsunuz? Er ya da geç buna ihtiyacınız olacak.
• HTML ve CSS. Teknik olarak programlama dili değillerdir ancak web siteleri yapmak istiyorsanız buradan başlarsınız. Hızlı sonuç verir ve oldukça görseldir.
• Lua. Roblox'ta oyunlar geliştirmek veya oyun motorlarıyla çalışmak istiyorsanız harika bir seçimdir.
• SQL. "Gerçek" bir yazılımcı olmasanız bile öğrenmeye değerdir. Veritabanlarına neredeyse düz bir dille sorular sormanızı sağlar.
• C# veya Java. Geleneksel yazılım mühendisliği rolleri için sağlam tercihlerdir. Kurumsal şirketlerde yaygın olarak kullanılır.

Başka bir şey seçmek için özel bir nedeniniz yoksa, çoğu insan için en iyisi Python veya JavaScript ile başlamaktır. Veri, yapay zeka veya betik yazmaya (scripting) ilgi duyuyorsanız Python; kodunuzun bir web sayfasında görsel şeyler yapmasını görmek istiyorsanız JavaScript seçin.

Bir kez seçim yaptıktan sonra, kararınızı yeniden gözden geçirmeden önce en az sekiz hafta boyunca ona sadık kalın. İki haftada bir diller arasında geçiş yapmak, hiçbirini öğrenememenin en hızlı yoludur!

3. Adım: Zaman Yaratın

Çoğu kodlama eğitiminin çuvalladığı yer burasıdır. Her akşam kesintisiz iki saatiniz olduğunu varsayarlar. Çoğu insanın böyle bir vakti yoktur ve varmış gibi davranmak, iyi niyetlerin asla geri dönmeyeceğiniz yer imlerine (bookmark) dönüşmesine neden olur.

Kendinize söz verdiğiniz o hafta sonundaki üç saatlik çalışma seansı var ya? Muhtemelen o hiçbir zaman gerçekleşmeyecek. Ancak toplantılar arasındaki o beş dakika gerçekleşir. Aynı şey trendeki on dakika, yatmadan önceki süre veya kahvenizin demlenmesini beklediğiniz anlar için de geçerlidir.

Şunu deneyin:

Geçen haftaki takviminizi açın ve en az beş dakika süren her boş anı daire içine alın. Çoğu insan, gün içinde fark etmediği küçük boşluklarda gizlenmiş 30 ila 60 dakika bulur. İşte öğrenme süreci tam da bu boşluklara sığar.

Küçük parçalar halindeki derslerin önemli olmasının nedeni de budur. Coddy dersleri bilerek yaklaşık beşer dakika sürecek şekilde tasarlanmıştır; çünkü yeni başlayanların çoğunun sahip olduğu süre tam olarak budur! Ve her ders, siz daha yorulmadan biter.

Eğer hayatınız size gerçekten kesintisiz 60 dakikalık çalışma süreleri sunuyorsa, harika. Uzun kurslar sizin için gayet uygundur. Geri kalan herkes için ise çözüm, sahip oldukları gerçek zamanı değerlendirmektir.

4. Adım: Program Değil, Günlük Bir Alışkanlık Edinin

Birinin kod yazmayı öğrenip öğrenemeyeceğinin en büyük göstergesi yetenek veya geçmiş değildir. Önemli olan, her gün bir şekilde, ne olursa olsun, yeterince uzun süre istikrarlı davranıp davranmadığıdır.

Evet, motivasyon güvenilmezdir. İlk hafta heyecanlı olursunuz, ikinci hafta her şey yolundadır, üçüncü hafta ise yorulursunuz. Sizi o yorgun günlerde taşıyacak bir sisteminiz yoksa, çoğunluk yolun yaklaşık %30'unda pes eder.

Şu birkaç şey yardımcı olabilir:

• Kod yazmayı mevcut bir alışkanlığınızla eşleştirin. Sabah kahvesinden hemen sonra. Öğle yemeğinin ilk on dakikasında. Amaç, pratik yapmayı "hatırlamak" zorunda kalmamaktır!
• Beklenti çıtasını gülünç derecede düşük tutun. "Bugün iki dakika bile olsa en az bir ders yapacağım." Kötü günlerde bir ders yaparsınız. İyi günlerde ise beş ders yaparsınız. İkisi de hanenize yazılır.
• Seriyi (streak) sürdürmeyi asıl zafer yapın. Sadece orada olmak, ne kadar yaptığınızdan daha önemlidir. 5 dakikalık seanslarla elde edilen 60 günlük bir seri, "Cumartesi günleri bir saat çalışacağım" niyetleriyle geçen 60 günlük bir süreçten çok daha etkilidir.
• Görsel olarak takip edin. Takvimde bir tik işareti, uygulamada bir seri sayacı... Size o "zinciri kırma" hissini veren herhangi bir şey.

Bu, insanların her sabah Duolingo'yu açmasını sağlayan taktiğin aynısıdır, sadece kodlamaya uyarlanmıştır. Coddy'nin tüm oyunlaştırma yapısı (XP, seriler, rozetler, liderlik tabloları, güçlendiriciler) bunun üzerine kuruludur. Kendi hızınızda ilerlediğiniz bir kursu %30 civarında bıraktıysanız, eksik olan şey muhtemelen buydu.

5. Adım: Ücretsiz Kaynakları Hakkını Vererek Kullanın

Bugün tek bir kuruş ödemeden de kod yazmayı kesinlikle öğrenebilirsiniz! ANCAK: "Ücretsiz" olması, "düzenli ve planlı" olduğu anlamına gelmez. Bir yığın ücretsiz kaynak ancak onları gerçekten kullanırsanız işe yarar; oysa yeni başlayanların çoğu tarayıcı sekmeleri arasında boğulur.

Tamamen yeni başlayanlar için fayda sırasına göre bilmeye değer kaynaklar:

• Coddy'nin ücretsiz sürümü. Platformdaki her dil ücretsiz sürümde mevcuttur. Enerji sistemi arka arkaya kaç ders yapabileceğinizi sınırlasa da içerik erişimi tamdır. Ödeme yapmadan düzenli bir yapı ve oyunlaştırma istiyorsanız idealdir.
• freeCodeCamp. Ağırlıklı olarak web geliştirme üzerine odaklanır. Geniş bir müfredata sahiptir, kapsamlıdır ve proje tabanlıdır. Daha uzun zaman dilimleri ayırabiliyorsanız ve motivasyonunuzu korumak için oyunlaştırmaya ihtiyaç duymuyorsanız iyidir.
• The Odin Project. Ücretsiz, kendi hızınızda ilerleyebileceğiniz bir full-stack web geliştirme müfredatıdır. Düzenli bir yol haritası isteyen ve yazılımcı olmayı hedefleyenler için oldukça sağlam bir seçenektir.
• MDN Web Docs. Mozilla'nın HTML, CSS ve JavaScript için hazırladığı referans kaynağıdır. Bir kurs değildir ancak bir şeyler geliştirmeye başladığınızda her zaman geri döneceğiniz ana kaynaktır.
• YouTube. "Python'da for döngüsü nasıl çalışır" gibi belirli kavramları öğrenmek için harikadır. Ancak tek öğrenme yönteminiz olarak kullanıldığında o kadar da faydalı değildir. Kodlama videoları izlemek, kod yazmakla aynı şey değildir.
• Resmi dil dokümantasyonları. Python'ın dokümantasyonu harikadır. MDN'deki JavaScript dokümantasyonu da öyle. Bunlar ücretsizdir ancak yeni başlayanların çoğu varlıklarını bile unutur.

6. Adım: Ne Zaman (ve Ne İçin) Ödeme Yapmaya Değer?

Başlamak için hiçbir şeye ödeme yapmanıza gerek yok. Ancak ücretli ürünlerin daha iyi yaptığı birkaç şey vardır ve çoğu öğrenci eninde sonunda ücretsiz kaynakların verimsizleştiği bir duvara toslar.

Ücretli seçenekler genellikle üç şekilde yardımcı olur:

1. Düzen ve Plan. Rehberli bir yol haritası, kendi yolunuzu seçmeye çalışmaktan çok daha iyidir. Ne bilmediğinizi bilmiyorsanız, hazır bir müfredat için ödeme yapmak size zaman kazandırır.
2. Geri Bildirim. Kodunuzun neden çalışmadığını Stack Overflow'da cevap aramaktan çok daha hızlı bir şekilde, sade bir dille açıklayan bir yapay zeka asistanı. Coddy'nin asistanı Bugsy bunu her derste yapar. Sınırsız soru hakkı PRO sürümle birlikte gelir, ancak her sürümün belirli bir erişim hakkı vardır.
3. Engelleri Kaldırmak. Reklam yok, enerji sınırı yok, beklemek yok. Her gün pratik yapıyorsanız, bu küçük engeller birikerek can sıkıcı hale gelebilir.

En de azından başlangıçta ödeme yapmaya değmeyecek şeyler ise şunlardır: Kod yazmayı sevdiğinizden %100 emin olmadan önce kaydolacağınız pahalı bootcamp'ler, henüz denemediğiniz platformlardaki ömür boyu üyelik fırsatları ve sektörde pek bir hükmü olmayan sertifikalar. Önce ücretsiz sürümü deneyin, formatın size uyup uymadığına bakın, uyuyorsa yükseltme yapın.

Mantıklı bir sıralama: İlk bir veya iki ay ücretsiz sürümü kullanın, ardından platformu gerçekten kullanacağınızı kendinize kanıtladığınızda ücretli sürüme geçin. Bootcamp'leri veya ücretli kariyer yollarını ise yalnızca ciddi bir şekilde yazılımcı olarak iş arıyorsanız düşünün.

Referans olması açısından, Coddy'nin ücretli planları, benzer seviyedeki Codecademy gibi platformların yaklaşık yarı fiyatınadır ve sürekli fatura ödemekten nefret edenler için ömür boyu üyelik seçeneği de sunar. Bunu kimseyi kötülemek için söylemiyoruz, Codecademy kendi alanında gayet başarılıdır; sadece işe başlarken maliyetin de önemli bir etken olduğunu bildiğimiz için belirtiyoruz.

7. Adım: Gerçekçi Hedefler Belirleyin

İnsanların kod yazmaktan vazgeçmelerinin bir nedeni de beklentilerinin gerçek dışı olmasıdır. Üç ay içinde kendilerini "iyi" hissedeceklerini hayal ederler ve öyle hissetmeyince de bırakırlar. İşte istikrarlı bir günlük pratikle neler bekleyebileceğiniz aşağıda açıklanmıştır:

1. ila 4. Hafta

Değişkenleri, temel veri tiplerini, basit işlemleri, ilk koşullu ifadelerinizi ve döngülerinizi öğreneceksiniz. Sayıları toplayan, ekrana bir şeyler yazdıran ve girdilere yanıt veren kodlar yazacaksınız. Bu size hem harika hem de bir o kadar önemsiz ve küçük hissettirecek.

2. ila 3. Ay

Fonksiyonlar ve veri yapıları yerine oturmaya başlar. Bir birim dönüştürücü, basit bir hesap makinesi veya liste karıştırıcı gibi az çok işe yarayan küçük betikler yazabilirsiniz. Başkalarının kodlarını okumak, artık uzaylı diline bakıyormuş gibi hissettirmemeye başlar.

4. ila 6. Ay

Gerçek projeler artık mümkün hale gelir. Küçük bir web sitesi. Bir veri kazıyıcı (scraper). Bir bot. Sizi buraya getiren şey ekstra yetenek değil, günlük alışkanlığınızdır!

6. ila 12. Ay

Eğer istikrarı koruduysanız, kendinize şaşıracaksınız. Bir yıl boyunca günde beş dakikalık derslerle öğrenenler, genellikle hafta sonları üçer saatlik büyük seanslar yapıp ikinci ayda tükenenlerden çok daha fazla yol kat ederler.

Zaman çizelgeleri, ayırdığınız süreye bağlı olarak büyük ölçüde değişir. Yukarıdaki senaryo, gün içindeki boşluklarda bulabildiğiniz ortalama 20 ila 30 dakikalık günlük çalışmayı varsayar. Daha fazla zaman ayırmak süreci hızlandırır, ancak düşündüğünüz kadar değil. Unutmayın: İstikrar, yoğunluktan daha önemlidir!

İlerlemeyi Baltalayan Sık Yapılan Hatalar

Yarıda bırakan yeni başlayanlarda bazı kalıplar tekrar tekrar karşımıza çıkar:

• Çok sık dil değiştirmek. İki hafta Python, sonra JavaScript, sonra tekrar Python. Birini seçin, ona sadık kalın, gerçekten geçerli bir nedeniniz varsa daha sonra değiştirirsiniz.
• Uygulamak yerine sadece izlemek. YouTube eğitimleri izlemek kendinizi üretken hissettirir. Ancak tek başlarına işe yaramazlar. Kod yazmalı, çalıştırmalı, bozmalı ve düzeltmelisiniz.
• Her şeyi aynı anda öğrenmeye çalışmak. Framework'ler, veritabanları, canlıya alma (deployment), versiyon kontrolü... Hepsi tek bir haftada. Ama bunlara henüz ihtiyacınız yok! Temel bilgilere sadık kalın.
• Çok hızlı bir şekilde çok büyük hedefler koymak. "Günde iki saat çalışacağım." Çalışamayacaksınız. Kendinize günde 10 ila 15 dakika hedefleyin, bunu her gün yapın ve daha uzun seansları akışına bırakın.
• Hiçbir şey inşa etmemek. Dersler temeldir ancak kendi projeniz üzerinde kafa yormadan kod yazmayı gerçekten öğrenemezsiniz. Bu proje çok küçük olsa bile.
• Kendinizi kıdemli (senior) yazılımcılarla kıyaslamak. Twitter ve Reddit'teki yazılım toplulukları size çok yavaş ilerliyormuşsunuz gibi hissettirecektir. Orada paylaşım yapanların çoğu yeni başlayan seviyesini çoktan aşmıştır. Öğrenme aşamasındayken onları görmezden gelin.

BU Hafta Nasıl Başlanır?

Buraya kadar geldiyseniz ve hala sadece düşünme aşamasındaysanız, sıfırdan kod yazmaya başlamanın en kolay yolu şudur:

1. Bugün. Bir dil seçin. Başka bir şey seçmek için özel bir nedeniniz yoksa Python veya JavaScript. Araştırmayı bırakın.
2. Bugün. Tarayıcıda kod yazmanıza olanak tanıyan ücretsiz, etkileşimli bir platform açın. Coddy harika bir seçenektir. freeCodeCamp de işe yarar. Kurulum yok, yükleme yok.
3. Bugün. Bir ders yapın. Sadece bir tane. Söz veriyoruz sadece beş ila on dakikanızı alacak!
4. Yarın. Bir tane daha yapın. Aynı şekilde.
5. Önümüzdeki 30 gün boyunca. Her gün orada olun. Beş dakika yeterlidir. On dakika harikadır. Vaktiniz varsa bir saat muhteşemdir ama şart değildir.
6. 30. Gün. Geriye dönüp bakın. Sandığınızdan çok daha fazlasını bildiğinizi göreceksiniz.