Tipik bir UUID v4
Rastgele id
550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000
Tirelerle ayrılmış beş hex grubu. 13. konumdaki 4 rakamı, bunun bir v4 (rastgele) UUID olduğunu gösteriyor.
UUID Üretici
Toplu v1/v4 UUID üret, kopyalamaya hazır.
Son güncelleme
10 UUID
SonuçV4
window.crypto ile tarayıcınızda çalışır- 1
bd1f46dd-a61a-4877-9c0d-3b09dc86be7a - 2
f969d6a7-f127-444b-8c77-13c79fa316e7 - 3
23270ccc-eaab-4c1a-9288-c60f48557d1b - 4
776ef2ff-9ea5-4de6-8c74-a3848e6a8f1a - 5
5a602656-0c6d-4cc2-a242-76d37736a42b - 6
6805714d-0941-4642-8134-7622a9a269f7 - 7
b12ad60d-6e84-4356-97c2-308c06af8a67 - 8
4ec06702-79ab-41ac-94df-101caefa73ec - 9
66797e3b-fb6b-470d-97ca-52ca74afea01 - 10
cf19a723-de57-4059-942a-d9916a7d9681
UUID üretici nedir?
UUID üretici, *Universally Unique Identifier* yani evrensel olarak benzersiz tanımlayıcılar oluşturur — başka herhangi bir yerde üretilen UUID ile çakışmayacağı istatistiksel olarak garanti altına alınmış 128-bit değerlerdir. Geliştiriciler bunları veritabanı satırlarına primary key, API kaynaklarına id, test fixture'larına isim, kuyruklarda mesaj id'si ve dağıtık sistemlerde tanımlayıcı olarak kullanır.
UUID'lerin işe yaramasının asıl sebebi şu: her makine bağımsız olarak üretebilir ve kimsenin aynı değeri üretmeyeceğine güvenebilir. Ortada merkezî bir sayaç, koordine edilecek bir sıra ya da sunucuya gidip gelme yok. Bu da onları, izin almadan id atamak isteyen her sistem için pratik kılıyor.
*GUID* (Globally Unique Identifier), Microsoft'un aynı 128-bit kimliğe verdiği isim. Günlük geliştirici kullanımında GUID ile UUID aynı şeyi ifade ediyor — yalnızca farklı ekosistemler farklı isimleri tercih ediyor.
UUID üretirken öğreneceklerin
- UUID v4 en yaygın olanı — tamamen rastgele ve genel amaçlı id'ler için biçilmiş kaftan.
- UUID v7 *zamana göre sıralı*; yani v4 ile aynı benzersizliği veriyor ama veritabanı index'leriyle de iyi geçiniyor (satırlar aşağı yukarı kronolojik sırayla ekleniyor).
- UUID bir *tanımlayıcıdır*, *sır* değildir. Daha kapsamlı bir güvenlik tasarımının parçası olmadığı sürece access token gibi kullanma.
Adım adım UUID nasıl üretilir
Sürümü seç
Rastgele id'ler için v4'ü, indexleme dostu zamana göre sıralı id'ler için v7'yi, timestamp + node id isteyen eski sistemler için v1'i seç.
Adedi belirle
Hızlıca tek bir id üretebilir ya da veritabanı seed'i veya API mock'ları için tek seferde 1.000'e kadar UUID üretebilirsin.
Formatı seç
Veritabanının, kodunun veya platformunun beklediği yazıma uydurmak için büyük harf, tire ve süslü parantez (
{...}) seçeneklerini aç/kapa.Copy ya da Copy All'a tıkla
Tek bir UUID'yi ya da tüm listeyi kopyala. Her şey yerel olarak senin tarayıcında üretiliyor.
UUID sürümleri hızlı başvuru
Yaygın olarak kullanılan beş UUID sürümü ve hangisinde hangisine uzanacağın.
| Sürüm | Benzersizliğin kaynağı | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|
| v1 | Timestamp + MAC adresi | Eski sistemler; host'un MAC adresini sızdırabilir |
| v3 | İsim + namespace'in MD5 hash'i | Bir string'den türetilen deterministik id'ler |
| v4 | Kriptografik rastgelelik | Çoğu uygulama için varsayılan — emin değilsen bunu seç |
| v5 | İsim + namespace'in SHA-1 hash'i | v3 gibi ama daha güçlü hash ile |
| v7 | Unix timestamp (ms) + rastgelelik | Veritabanı primary key'leri — zamana göre sıralanabilir |
Deneyebileceğin UUID örnekleri
Bir JSON kaydının içinde UUID kullanımı
Kayıt
{ "id": "550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000", "name": "Lesson 1", "createdAt": "2026-04-25T10:00:00Z"}API'lar çoğu zaman UUID'leri JSON içinde string olarak sunar. Pek çok veritabanı ise yerel UUID kolon tipini destekler; bu tip 36 karakter yerine 16 byte olarak saklanır.
Format varyantlarını karşılaştır
Küçük harf
550e8400-e29b-41d4-a716-446655440000
Büyük harf
550E8400-E29B-41D4-A716-446655440000
Süslü parantezli (Microsoft stili)
{550E8400-E29B-41D4-A716-446655440000}
Tiresiz
550e8400e29b41d4a716446655440000
Aynı 128-bit değerin dört farklı yüzeysel gösterimi. Bir proje içinde birini seçip ona sadık kal — formatları karıştırmak, kafa karıştırıcı karşılaştırma hatalarına yol açar.
Sık yapılan UUID hataları
- UUID'yi, kullanıcının bir kaynağa sahip olduğunun kanıtı saymak. UUID sadece bir tanımlayıcıdır — yetkilendirmeyi ayrıca yapmak zorundasın.
- UUID'leri parola ya da session token olarak kullanmak. Varsayılan hâliyle bu amaç için yeterince gizli değiller.
- Açık bir normalizasyon adımı olmadan aynı veritabanında büyük harf, küçük harf, süslü parantezli ve tiresiz formatları karıştırmak.
UUID Generator SSS
UUID nasıl üretirim?
Bir UUID üreticiyi aç ve tıkla — hepsi bu. Kod tarafında ise çoğu platform yerleşik bir fonksiyonla geliyor: tarayıcılarda ve Node.js'te
crypto.randomUUID(), Python'da uuid.uuid4(), Java'da UUID.randomUUID().UUID ne işe yarar?
UUID'ler, sunucuyla koordine olmadan global olarak benzersiz bir tanımlayıcıya ihtiyaç duyulan her yerde kullanılır. Veritabanı primary key'leri, REST kaynak id'leri, dağıtık event id'leri, log correlation id'leri ve anonim kullanıcı id'leri en yaygın kullanım yerleri.
UUID ile GUID aynı şey mi?
Hangi UUID sürümünü kullanmalıyım?
Genel amaçlı rastgele id'ler için UUID v4 kullan. Veritabanı primary key'i olarak iyi çalışan, zamana göre sıralı id'ler istiyorsan UUID v7'yi tercih et. v3 / v5'i ise yalnızca özellikle bir isimden deterministik id türetmen gerektiğinde kullan.
İki UUID çakışabilir mi?
Teorik olarak evet, ama düzgün üretilmiş UUID'ler için olasılık ihmal edilebilir düzeyde — saniyede bir milyar v4 UUID üretsen ve bunu 85 yıl yapsan bile herhangi bir çakışma olasılığı milyarda birin altında kalır.
UUID'ler string olarak mı saklanmalı?
String tarafı sorunsuz ve taşınabilir bir seçenek. Pek çok veritabanı ayrıca yerel UUID tipini de destekler; bu tip değeri 16 byte olarak saklar — yarı yarıya daha az alan, daha hızlı karşılaştırma. Veritabanına ve aletlerine en uygun formatı seç.
