Chắc hẳn bạn đã từng nghe nói về kiểu người này: thảnh thơi bên hồ bơi ở Bali, đặt laptop trên đùi, bên cạnh là một quả dừa cắm ống hút, kèm theo dòng trạng thái trên Instagram: "Chỉ là một ngày làm việc bình thường ở văn phòng."
Thư giãn bên hồ bơi trong giờ làm việc ư?! Đó quả là giấc mơ của nhiều người. Bạn thức dậy đón bình minh trên những bãi biển tuyệt đẹp, và kiếm sống chỉ bằng cách gõ phím trên màn hình. Nhưng chúng tôi sẽ thành thật với bạn: bức ảnh đó không phản ánh toàn bộ sự thật.
Bạn đã bao giờ thực sự thử lập trình trên laptop dưới ánh nắng ban ngày chưa? Bạn sẽ chẳng nhìn thấy gì trên màn hình cả, ngoài ánh mặt trời phản chiếu chói chang và hình ảnh của chính mình. Laptop thì nóng lên nhanh chóng, quạt tản nhiệt bắt đầu kêu vù vù, và chẳng mấy chốc cát sẽ lọt vào khe bàn phím. Còn Wi-Fi ổn định bên hồ bơi ư? Chúc bạn may mắn nhé.
Làm việc thực sự, ở một nơi chỉ khiến công việc trở nên khó khăn hơn.
Giờ thì là tin vui đây: trở thành một lập trình viên du mục kỹ thuật số (digital nomad developer) là điều hoàn toàn khả thi, và đó có thể là một phong cách sống và làm việc tuyệt vời. Nhưng bạn cần rũ bỏ những hình ảnh hào nhoáng, ảo tưởng trên mạng xã hội và nhìn nhận thực tế của công việc này. Bạn không cần phải là một thiên tài. Bạn không cần một tấm bằng đại học bốn năm (cùng với khoản nợ học phí thường đi kèm). Bạn chỉ cần kỹ năng phù hợp, công cụ phù hợp và một cái nhìn thực tế về công việc.
Vậy làm thế nào để trở thành một lập trình viên như vậy? Hãy cùng chúng tôi phân tích chi tiết, gạt bỏ những lời đồn thổi vô căn cứ và đi qua từng bước để đạt được mục tiêu nhé!
Tại sao code không quan tâm bạn đang ở đâu
Có rất nhiều công việc bạn có thể làm khi đang đi du lịch. Chẳng hạn như: viết bài blog, dạy ngoại ngữ trực tuyến, quản lý các tài khoản mạng xã hội, hay làm nhà sáng tạo nội dung về du lịch (travel influencer). Và tất nhiên, danh sách này còn kéo dài nữa. Nhưng có một công việc mà theo chúng tôi là thực sự nổi bật hơn cả.
Tại sao ư? Bởi vì thế giới số vận hành bằng phần mềm, và phần mềm không quan tâm bạn đang ở đâu khi bạn xây dựng nó.
Hãy nghĩ về một doanh nghiệp nhỏ ở địa phương bạn. Họ cần một trang web. Người xây dựng trang web đó có thể đang ở văn phòng ngay bên cạnh, hoặc đang trên một chuyến tàu ở một vùng núi nào đó tại châu Âu. Điều đó không có gì khác biệt đối với chủ doanh nghiệp, miễn là trang web hoạt động tốt và mang lại nhiều khách hàng hơn cho họ.
Các công ty trên khắp thế giới luôn cần những người có thể xây dựng mọi thứ bằng code, và ngày càng có nhiều công ty tuyển dụng làm việc từ xa. Vì vậy, họ tìm kiếm nhân sự ở khắp mọi nơi. Và điều đó hoàn toàn có lợi cho bạn. Nó mang lại rất nhiều lợi ích: một mức lương tốt, giờ giấc làm việc linh hoạt hơn, và sự tự do di chuyển bất cứ khi nào bạn cảm thấy nhàm chán với khung cảnh bên ngoài cửa sổ.
NHƯNG, bạn phải giỏi chuyên môn. Nhu cầu tuyển dụng là có thật, nhưng nó chỉ dành cho những người thực sự làm được việc, chứ không phải những người chỉ muốn tận hưởng phong cách sống đó.
Bạn không thể chạm tay đến bãi biển chỉ bằng cách đọc sách
Cách mà hầu hết mọi người cố gắng đạt được cuộc sống "ôm laptop bên bãi biển": họ mua một cuốn sách giáo trình dày 500 trang. Họ ngồi xuống với một chiếc bút dạ quang và đọc về biến (variable), vòng lặp (loop) và đối tượng (object). Sau đó, họ dành vài tuần để học thuộc lòng các định nghĩa (trong khi cảm thấy bản thân khá thông minh).
Tiếp theo, họ mở một trình soạn thảo mã nguồn (code editor) trống trơn. Họ cố gắng xây dựng một trang web đơn giản, và... không có gì cả. Đầu óc họ trống rỗng. Họ cảm thấy căng thẳng và quyết định rằng lập trình không dành cho mình. "Có lẽ mình không phù hợp với những thứ công nghệ này," họ nghĩ vậy, và gập máy tính lại mãi mãi.
Chúng tôi gọi đây là "bẫy đọc sách", và điều đó thực sự khiến chúng tôi tiếc nuối, bởi vì ước mơ của bạn không hề sai. Sai lầm nằm ở phương pháp. Bạn không thể học bơi bằng cách đọc sách về nước. Bạn không thể học đàn guitar bằng cách xem người khác chơi trên màn hình. Bạn chỉ học được khi thực sự bắt tay vào làm.
Triết lý của Coddy: Học đi đôi với hành là cách duy nhất mang lại hiệu quả. Bạn viết một dòng code. Nó bị lỗi. Bạn cảm thấy bực mình. Bạn nhìn kỹ hơn, sửa một lỗi nhỏ xíu, và bùm, nó hoạt động. Chiến thắng nhỏ đó chính là cách bạn thực sự học hỏi, và là cách bạn xây dựng sự tự tin cho mình.
Và chính việc "bắt tay vào làm" sẽ đưa bạn đến bãi biển mơ ước. Vậy việc "làm" đó trong thực tế trông như thế nào? Dưới đây là toàn bộ lộ trình từ đầu đến cuối gồm bốn bước. Đó chính xác là những gì bạn cần để đi từ con số không đến việc có được khách hàng trả phí làm việc từ xa đầu tiên.
4 bước để trở thành lập trình viên du mục kỹ thuật số
Bước 1: Chọn một lộ trình duy nhất (Đúng vậy, chỉ một mà thôi)
Nếu dạo quanh các diễn đàn lập trình, bạn có thể sẽ gặp những người bảo rằng bạn phải học 15 công cụ khác nhau, 3 framework, điện toán đám mây và toán học nâng cao chỉ để có được một công việc junior cơ bản. Đừng nghe họ. Hầu hết những người đó chỉ muốn tỏ ra mình thông minh mà thôi.
Để bắt đầu hành trình trở thành một lập trình viên du mục, hãy chọn một lộ trình và kiên trì với nó. Đừng cố gắng học mọi thứ cùng một lúc! Giỏi một thứ tốt hơn nhiều so với việc cái gì cũng biết một chút nhưng không cái nào ra hồn. Dưới đây là hai hướng đi tuyệt vời để bắt đầu:
1. Người xây dựng giao diện (Front-End)
Phát triển Front-end (Front-end development) tập trung vào tất cả những gì người dùng nhìn thấy. Bạn sẽ xây dựng các nút bấm, menu, bố cục và các phần tương tác của một trang web. Các công cụ nền tảng là HTML, CSS và JavaScript. HTML giống như những viên gạch của một ngôi nhà, CSS là sơn và phong cách thiết kế, còn JavaScript là dòng điện giúp đèn bật và tắt. Nếu bạn thích nhìn thấy thành quả công việc của mình xuất hiện ngay lập tức trên màn hình, lộ trình này là sự lựa chọn hoàn hảo dành cho bạn.
2. Người xây dựng logic (Back-End)
Phát triển Back-end (Back-end development) là bộ não ẩn giấu của một trang web hoặc ứng dụng. Làm thế nào để cơ sở dữ liệu lưu trữ mật khẩu người dùng một cách an toàn? Làm thế nào để giỏ hàng ghi nhớ những gì bạn muốn mua? Python hoặc JavaScript (với Node.js) là những lựa chọn tuyệt vời ở đây. Python đặc biệt tuyệt vời vì cú pháp của nó đọc gần giống như tiếng Anh thông thường, giúp người mới bắt đầu cực kỳ dễ tiếp cận. Nếu bạn thích giải đố và tìm hiểu cách mọi thứ vận hành ở hậu trường, lộ trình này là dành cho bạn.
Dù bạn chọn lộ trình nào, hãy nhớ rằng: bạn không cần phải biết mọi ngóc ngách trước khi bắt đầu tìm việc! Bạn chỉ cần biết đủ để giải quyết một vấn đề thực tế cho một ai đó sẵn sàng trả tiền cho bạn.
Coddy biến lộ trình bạn đã chọn thành các bài học ngắn gọn, dễ hiểu, nơi bạn viết code thực tế ngay từ dòng đầu tiên, sau đó các bài trắc nghiệm nhanh sẽ giúp khắc sâu kiến thức vào trí nhớ của bạn, giúp bạn thực sự ghi nhớ nó.
Bước 2: Học bằng cách thực hành, không chỉ đọc lý thuyết
Chúng tôi không muốn bạn phải ngồi hàng giờ nghe giảng bài, hay đọc những trang lịch sử khô khan trước khi gõ câu lệnh đầu tiên. Coddy muốn bạn viết code ngay từ đầu! Mỗi bài học của chúng tôi đều thúc đẩy bạn xây dựng một thứ gì đó. Bạn viết code ngay trong trình duyệt của mình, chạy thử và xem kết quả, không cần thiết lập phức tạp, không cần chờ đợi. Chỉ có thực hành.
Điều tuyệt vời hơn nữa là toàn bộ văn phòng của bạn có thể nằm gọn trong một tab trình duyệt. Khi đang học, bạn không cần phải tốn tiền mua các phần mềm đắt đỏ hay một chiếc laptop cấu hình cực khủng. Cộng đồng công nghệ rất tuyệt vời ở điểm đó: họ chia sẻ miễn phí rất nhiều thứ. Bạn chỉ cần biết nơi để tìm kiếm. (May mắn cho bạn là Coddy có rất nhiều công cụ như vậy.) Dưới đây là ba công cụ mà bạn sẽ sử dụng đi sử dụng lại nhiều lần:
-
Các công cụ lập trình miễn phí. Đây là những công cụ lập trình giúp xử lý một tác vụ cụ thể cho bạn trong khi viết code, nhờ đó bạn không cần phải dừng lại và tự mày mò từ đầu. Hãy đánh dấu trang này lại, bạn sẽ cần dùng đến nó nhiều hơn bạn nghĩ đấy. Đọc thêm về các công cụ lập trình để học, thực hành và sử dụng khi viết code.
-
Trình chạy code trực tuyến (Live playgrounds). Bạn muốn thử nghiệm một đoạn code nhỏ mà không cần thiết lập cả một dự án? Hãy mở một trình chạy code trực tuyến, gõ ý tưởng của bạn và nhấn chạy. Chúng tôi có sẵn các trình chạy này cho nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau. Một nơi an toàn để bạn thử nghiệm, làm sai và xem kết quả, ở bất kỳ đâu trên thế giới.
-
Tài liệu hướng dẫn có thể chạy trực tiếp (Runnable documentation). Bạn lỡ quên mất một câu lệnh cụ thể hoạt động như thế nào? (Tin chúng tôi đi, ngay cả những lập trình viên có mười năm kinh nghiệm cũng có lúc quên!) Hãy bỏ qua các diễn đàn lộn xộn và kiểm tra tài liệu hướng dẫn trực tiếp. Điều tuyệt vời nhất là: bạn có thể chạy thử chúng ngay tại chỗ: thay đổi một giá trị, nhấn chạy và xem điều gì xảy ra. Bạn sẽ có câu trả lời trong vài giây và tiếp tục công việc của mình.
Bước 3: Xây dựng sản phẩm thực tế, không chỉ viết CV
Được rồi, hãy nói về chuyện tiền bạc. Làm thế nào để bạn đi từ việc thực hành viết code trong phòng ngủ đến việc được khách hàng trả tiền khi đang đi du lịch? Đây là điều khiến nhiều người nản lòng: họ nghĩ rằng mình cần một bản CV hoàn hảo với một danh sách dài các công việc trước đây.
Hãy nghĩ về điều đó dưới góc nhìn của một khách hàng. Nếu ai đó muốn làm một trang web cho quán cà phê mới mở của họ, họ không quan tâm đến CV của bạn. Họ quan tâm đến bằng chứng thực tế. Họ muốn thấy rằng bạn có thể làm được việc.
Đó là lý do tại sao hồ sơ năng lực (portfolio) của bạn quan trọng hơn bất kỳ bản CV nào. Nhưng... làm thế nào để xây dựng một hồ sơ năng lực khi bạn chưa có một khách hàng nào? Bằng cách tự xây dựng các dự án cho chính mình, hoặc làm miễn phí cho các doanh nghiệp địa phương, tổ chức từ thiện, hay thậm chí là bạn bè của bạn.
- Xây dựng một trang đặt chỗ đơn giản cho một nhà hàng địa phương.
- Xây dựng một trang blog cá nhân cho một người bạn đam mê nhiếp ảnh.
Hãy đưa các dự án này lên mạng để mọi người có thể nhấp vào và xem chúng hoạt động thực tế.
Bước 4: Tìm kiếm những khách hàng trả phí đầu tiên
Giờ đây bạn đã có những dự án thực tế để chứng minh năng lực. Đây chính xác là thứ giúp bạn được tuyển dụng.
Khi bạn ứng tuyển vào các công việc tự do (freelance) nhỏ trên các nền tảng như Upwork, hoặc khi bạn tiếp cận các doanh nghiệp trên LinkedIn, hãy gửi cho họ liên kết dẫn đến các dự án của bạn. Bạn có thể nói: "Xin chào, tôi thấy trang web hiện tại của bạn tải hơi chậm trên điện thoại di động. Tôi đã xây dựng trang mẫu tốc độ cao này để chỉ ra cách chúng ta có thể cải thiện trải nghiệm cho khách hàng của bạn." Cách tiếp cận này hiệu quả hơn nhiều so với việc gửi một tệp văn bản liệt kê hàng loạt kỹ năng.
Thực tế cuộc sống du mục: Mặt tốt, mặt xấu và những góc khuất
Hãy quay lại với phong cách sống này. Nếu bạn đi đúng hướng, bạn có thể tự do lựa chọn nơi mình sống. Bạn có thể trải qua mùa đông ở một nơi ấm áp, nơi đồ ăn vừa rẻ vừa ngon, và dành mùa hè để khám phá những thành phố mới ở các quốc gia khác nhau. Bạn sẽ được gặp gỡ mọi người từ khắp nơi trên thế giới, tiếp thu những nét văn hóa mới và cảm nhận sự tự do thực sự.
Nhưng chúng tôi đã hứa sẽ thành thật với bạn, vì vậy chúng ta cũng phải nói về những khó khăn. Thử thách lớn nhất đối với một lập trình viên du mục kỹ thuật số là tính kỷ luật. Hãy hình dung thế này: bạn đang ở một thị trấn xinh đẹp ngay cạnh một công viên quốc gia, và vào một buổi sáng thứ Ba, một nhóm bạn rủ bạn đi leo núi. Thật khó để từ chối và nói: "Xin lỗi nhé, mình phải ở trong nhà bốn tiếng đồng hồ để sửa lỗi cơ sở dữ liệu (database bug)."
Nếu bạn không làm việc, bạn sẽ không có tiền. Đơn giản là vậy. Bạn trở thành người quản lý thời gian của chính mình. Nhiều người du mục thành công áp dụng một quy tắc đơn giản: phân chia ngày làm việc. Vào những "ngày làm việc", họ sẽ ngồi lỳ trong một quán cà phê yên tĩnh hoặc một không gian làm việc chung (co-working space) để tập trung cao độ trong vài giờ. Vào những "ngày khám phá", họ sẽ gập laptop lại và ra ngoài tận hưởng thế giới.
Và đúng vậy, đôi khi bạn sẽ cảm thấy cô đơn. Bạn sẽ có những tuần tuyệt vời, nhưng rồi lại đặt chân đến một thành phố mới, nơi bạn không quen biết một ai và "đồng nghiệp" duy nhất của bạn là một vạch sóng Wi-Fi chập chờn. Cảm giác đó rồi sẽ qua, nhưng nó là có thật và bạn nên chuẩn bị tâm lý trước.
Mẹo nhỏ cho dân du mục: Đừng phụ thuộc vào Wi-Fi công cộng của khách sạn hay quán cà phê cho các cuộc gọi với khách hàng hoặc khi cập nhật code, hãy mua ngay một chiếc SIM hoặc eSIM địa phương có nhiều dung lượng data ngay khi bạn vừa hạ cánh, và dùng điểm phát sóng di động (hotspot) trên điện thoại làm phương án dự phòng khi mọi thứ khác gặp sự cố. Còn đối với các cuộc gọi, dù là để trao đổi với khách hàng nước ngoài hay chỉ là gọi về nhà, một ứng dụng chạy trên trình duyệt như CallTuv sẽ giúp bạn thực hiện các cuộc gọi quốc tế giá rẻ mà không cần SIM hay đăng ký gói cước.
Ngừng lên kế hoạch, hãy bắt đầu hành động
Bạn có thể dành hàng tháng trời, thậm chí nửa năm, chỉ để đọc các bài viết về những ngôn ngữ lập trình tốt nhất, xem các video về những điểm đến lý tưởng cho dân du mục, và chờ đợi thời điểm hoàn hảo để bắt đầu hành trình trở thành một lập trình viên du mục kỹ thuật số. Nhưng thời điểm hoàn hảo đó không bao giờ tồn tại.
Điều duy nhất có thể đưa bạn đến gần hơn với mục tiêu của mình trong cuộc sống là hành động.
Và không, bạn không cần phải nghỉ việc ngay hôm nay hay thu dọn hành lý ngay tối nay. Bạn chỉ cần dành ra nửa tiếng đồng hồ, hôm nay và cả ngày mai nữa, để mở một công cụ lên, viết vài dòng code và để sự tò mò dẫn lối cho bạn từ đó.
Văn phòng của bạn là bất cứ nơi nào có chiếc laptop của bạn. Một khi bạn có thể xây dựng được những sản phẩm mà mọi người sẵn sàng trả tiền, việc chọn "ở đâu" hoàn toàn là quyền của bạn: một quán cà phê ở Lisbon, bàn ăn trong bếp nhà bạn, hay trên một chuyến tàu ở một nơi nào đó giữa hai điểm đến.
Và này, Coddy cùng Bugsy (trợ lý AI của chúng tôi) luôn ở đây để giúp bước đi đầu tiên đó trở nên dễ dàng nhất có thể. Không có thuật ngữ chuyên ngành đáng sợ, không có lý thuyết khô khan, chỉ có bạn, trình duyệt của bạn và những dòng code thực tế ngay từ lần thử đầu tiên.
Share this article
About the Author
Jana Simeonovska
Content Strategist & Writer
Frequently Asked Questions
Du mục kỹ thuật số là gì?
Du mục kỹ thuật số (digital nomadism) là một lối sống mà trong đó các chuyên gia sử dụng công nghệ, đặc biệt là internet, để làm việc từ xa trong khi thường xuyên di chuyển. Thay vì bị ràng buộc với một văn phòng truyền thống hoặc một nơi ở cố định, những cá nhân này kết hợp giữa công việc và du lịch, hoạt động tại các chỗ ở tạm thời, quán cà phê hoặc không gian làm việc chung (co-working space) trên toàn thế giới.
Làm thế nào để trở thành một người du mục kỹ thuật số khi chưa có kinh nghiệm?
Để trở thành một người du mục kỹ thuật số khi chưa có kinh nghiệm, bạn cần xây dựng một kỹ năng trực tuyến dễ tiếp cận cho người mới bắt đầu, tìm một công việc từ xa hoặc các khách hàng tự do (freelance), và chuyển đến một nơi có chi phí sinh hoạt hợp lý.
Liệu bạn có thực sự có thể làm việc như một lập trình viên ngay tại bãi biển hay hồ bơi?
Câu trả lời ngắn gọn là không. Mặc dù mạng xã hội thường hiển thị hình ảnh những người du mục kỹ thuật số đang lập trình bên cạnh những hồ bơi tuyệt đẹp, thực tế lại kém lung linh hơn nhiều. Dưới ánh sáng ban ngày, màn hình sẽ bị lóa đến mức không thể nhìn thấy, máy tính xách tay nhanh chóng bị quá nhiệt, cát có thể làm hỏng bàn phím của bạn, và Wi-Fi ở hồ bơi thì hiếm khi ổn định. Những lập trình viên du mục kỹ thuật số thực thụ thường chia đôi thời gian của họ: họ làm việc tại các quán cà phê yên tĩnh hoặc không gian làm việc chung chuyên dụng trong những "ngày làm việc", và tận hưởng bãi biển hoặc thiên nhiên vào những "ngày khám phá".
Những thách thức lớn nhất của lối sống du mục kỹ thuật số là gì?
Mặc dù sự tự do đi lại là điều tuyệt vời, hai trở ngại lớn nhất lại là tính kỷ luật và sự cô đơn.
-
Tính kỷ luật: Bạn phải tự quản lý chính mình. Khi bạn bè rủ bạn đi khám phá vào một sáng thứ Ba, bạn phải đủ kỷ luật để ở nhà và sửa lỗi code (bug) nếu muốn được trả lương.
-
Sự cô đơn: Việc chuyển đến những thành phố mới nơi bạn không quen biết ai có thể mang lại cảm giác cô lập. Ngoài ra, việc phụ thuộc vào Wi-Fi chập chờn cũng có thể gây căng thẳng, đó là lý do tại sao chúng tôi khuyên bạn nên mua SIM/eSIM địa phương có dung lượng dự phòng và sử dụng các công cụ gọi điện đáng tin cậy để duy trì kết nối.
Làm thế nào để xây dựng hồ sơ năng lực (portfolio) nếu bạn chưa từng có khách hàng trước đây?
Bạn có thể xây dựng "bằng chứng" bằng cách tạo các dự án cho chính mình, bạn bè hoặc các tổ chức địa phương. Hãy thử xây dựng một trang đặt chỗ đơn giản cho một nhà hàng trong khu phố, hoặc một blog cá nhân cho một người bạn. Khi các dự án này đã hoạt động trực tuyến và có đầy đủ chức năng, bạn có thể sử dụng chúng làm hồ sơ năng lực để chào hàng với các khách hàng tự do trên các nền tảng như Upwork hoặc LinkedIn. Việc cho khách hàng xem một trang ví dụ hoạt động nhanh chóng và hiệu quả sẽ tốt hơn nhiều so với việc gửi một bản sơ yếu lý lịch bằng văn bản.
Các lập trình viên du mục xử lý sự khác biệt lớn về múi giờ với khách hàng hoặc đội ngũ như thế nào?
Quản lý múi giờ là một trong những bài toán hậu cần quan trọng nhất đối với một lập trình viên làm việc từ xa. Nhiều lập trình viên du mục phụ thuộc rất nhiều vào giao tiếp bất đồng bộ (asynchronous communication), nghĩa là họ ghi chép lại các thay đổi mã nguồn của mình một cách kỹ lưỡng và để lại các cập nhật rõ ràng để đội ngũ có thể xem xét bất cứ khi nào họ thức dậy. Nếu một dự án yêu cầu các cuộc họp trực tiếp hoặc "khung giờ trùng lặp", các lập trình viên sẽ chủ động chọn các điểm đến trong khoảng chênh lệch từ 2 đến 4 giờ so với khách hàng của họ, hoặc họ tự điều chỉnh lịch ngủ của mình (ví dụ: làm việc vào buổi tối ở Đông Nam Á để phù hợp với các cuộc họp buổi sáng ở châu Âu).
