CREATE TABLE trong SQLite: cú pháp, ràng buộc và ví dụ

CREATE TABLE định nghĩa một schema

Mọi dữ liệu có cấu trúc trong SQLite đều nằm trong bảng, và bảng nào cũng bắt đầu bằng một câu lệnh CREATE TABLE. Bạn đặt tên, liệt kê các cột và có thể gắn thêm ràng buộc (constraint). SQLite ghi schema vào tệp cơ sở dữ liệu và bảng sẵn sàng để dùng.

Ví dụ nhỏ nhất mà vẫn hữu ích:

CREATE TABLE users (
    id    INTEGER PRIMARY KEY,
    name  TEXT NOT NULL,
    email TEXT
);

INSERT INTO users (name, email) VALUES ('Ada', 'ada@example.com');
INSERT INTO users (name)        VALUES ('Boris');

SELECT * FROM users;

Ba cột, một khóa chính, một quy tắc NOT NULL. SQLite tự điền id vì đó là khóa chính kiểu số nguyên, và để email là NULL ở hàng thứ hai vì không có gì yêu cầu khác đi. Đó là toàn bộ hình dạng: tên, cột, ràng buộc. Mọi thứ còn lại trong trang này đều là biến thể của nó.

Cú pháp, từng phần một

Một định nghĩa cột có dạng name TYPE constraint constraint .... Kiểu là tùy chọn trong SQLite cổ điển (xem thêm ở trang type affinity), nhưng nên luôn ghi kiểu: người đọc và các công cụ đều dựa vào nó.

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    sku         TEXT    NOT NULL UNIQUE,
    name        TEXT    NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL,
    in_stock    INTEGER NOT NULL DEFAULT 1
);

INSERT INTO products (sku, name, price_cents)
VALUES ('SKU-001', 'Notebook', 499);

SELECT * FROM products;

Vài điều đáng chú ý:

• Các ràng buộc nối với nhau bằng dấu cách: NOT NULL UNIQUE trên sku nghĩa là cả hai quy tắc đều áp dụng.
• DEFAULT 1 trên in_stock cho phép câu INSERT bỏ qua cột đó.
• SQLite dùng INTEGER cho giá trị boolean, vì không có kiểu BOOLEAN gốc. 0 là sai, 1 là đúng.
• Dấu phẩy thừa sau cột cuối cùng là lỗi cú pháp. Ở điểm này SQL khắt khe hơn JavaScript.

IF NOT EXISTS: không bị lỗi khi chạy lại

Chạy CREATE TABLE trên một cơ sở dữ liệu đã có bảng đó, SQLite sẽ báo lỗi:

Error: table users already exists

Lần đầu thì không sao, đến lần thứ một trăm thì phiền. IF NOT EXISTS khiến câu lệnh không làm gì khi bảng đã có sẵn:

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

SELECT name FROM sqlite_master WHERE type = 'table';

Câu CREATE TABLE thứ hai không làm gì cả: không lỗi, không thay đổi schema. Đây là dạng bạn cần trong code khởi động, script migration và bất cứ đâu mà cùng một câu SQL có thể chạy nhiều lần.

Tuy nhiên cần lưu ý: IF NOT EXISTS chỉ kiểm tra tên. Nếu đã có một bảng trùng tên nhưng khác cột, SQLite sẽ để nguyên nó. Nó sẽ không "sửa" hay "nâng cấp" schema giúp bạn. Đó là việc của migration.

Ràng buộc: quy tắc đi cùng schema

Ràng buộc là cách bạn đẩy việc kiểm tra dữ liệu vào chính cơ sở dữ liệu. Bốn loại bạn sẽ dùng liên tục:

CREATE TABLE orders (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id     INTEGER NOT NULL,
    total_cents INTEGER NOT NULL CHECK (total_cents >= 0),
    status      TEXT    NOT NULL DEFAULT 'pending',
    created_at  TEXT    NOT NULL DEFAULT (datetime('now')),
    UNIQUE (user_id, created_at)
);

INSERT INTO orders (user_id, total_cents) VALUES (1, 1500);
INSERT INTO orders (user_id, total_cents, status) VALUES (1, 800, 'shipped');

SELECT * FROM orders;

• PRIMARY KEY: định danh duy nhất cho một hàng. Xem thêm ở trang tài liệu về khóa chính.
• NOT NULL: cột bắt buộc phải có giá trị.
• DEFAULT value: được dùng khi câu INSERT bỏ qua cột. Có thể là một giá trị cố định hoặc một biểu thức như datetime('now').
• CHECK (expr): phải cho kết quả đúng với mọi hàng.
• UNIQUE (col, col): ràng buộc cấp bảng, đảm bảo tổ hợp các cột là duy nhất.

Ràng buộc được kiểm tra ở mọi lệnh INSERT và UPDATE. Hàng nào vi phạm sẽ bị từ chối và câu lệnh thất bại. Bắt dữ liệu xấu ngay trong cơ sở dữ liệu rẻ hơn nhiều so với bắt nó sau khi đã lan ra khắp ứng dụng.

Khóa ngoại

Khóa ngoại (foreign key) nói rằng "cột này trỏ tới một hàng trong bảng khác." Nó giữ dữ liệu nhất quán: bạn không thể tham chiếu tới một người dùng không tồn tại, và (với tùy chọn phù hợp) xóa một người dùng có thể xóa dây chuyền các đơn hàng của họ.

PRAGMA foreign_keys = ON;

CREATE TABLE users (
    id   INTEGER PRIMARY KEY,
    name TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE posts (
    id      INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id INTEGER NOT NULL REFERENCES users(id) ON DELETE CASCADE,
    title   TEXT NOT NULL
);

INSERT INTO users (name) VALUES ('Ada');
INSERT INTO posts (user_id, title) VALUES (1, 'Hello, world');

SELECT p.id, u.name, p.title FROM posts p JOIN users u ON u.id = p.user_id;

Một điểm dễ vấp của SQLite nên nhớ kỹ: việc kiểm tra khóa ngoại mặc định bị tắt. Bạn phải chạy PRAGMA foreign_keys = ON cho mọi kết nối muốn kiểm tra ràng buộc. Hầu hết driver của ứng dụng hoặc tự làm việc này, hoặc có một tùy chọn cài đặt; nếu driver của bạn không có, hãy chạy pragma ngay sau khi kết nối.

ON DELETE CASCADE ở đây nghĩa là xóa một người dùng sẽ tự động xóa các bài viết của họ. Các tùy chọn khác gồm SET NULL, RESTRICT và mặc định là NO ACTION, tức từ chối thao tác xóa nếu còn hàng con.

CREATE TABLE AS SELECT

Đôi khi bạn muốn nhanh chóng sao chép kết quả của một truy vấn thành bảng mới: để chụp lại dữ liệu, để sao lưu, hoặc làm bảng nháp khi phân tích. CREATE TABLE ... AS SELECT làm đúng việc đó:

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    name        TEXT NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL
);

INSERT INTO products (name, price_cents) VALUES
    ('Notebook', 499), ('Pen', 199), ('Stapler', 1299);

CREATE TABLE expensive_products AS
SELECT id, name, price_cents
FROM products
WHERE price_cents >= 500;

SELECT * FROM expensive_products;

Bảng mới sao chép tên cột, kiểu (ở mức tốt nhất có thể) và dữ liệu. Những gì nó không sao chép cũng quan trọng không kém: không khóa chính, không NOT NULL, không chỉ mục, không khóa ngoại. Nó chỉ là một bản chụp phẳng. Hãy coi nó là điểm khởi đầu cho công việc tạm thời, không phải cách nhân bản một schema thật.

Nếu bạn muốn lấy cấu trúc mà không lấy dữ liệu, hãy thêm WHERE 0:

CREATE TABLE products (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    name        TEXT NOT NULL,
    price_cents INTEGER NOT NULL
);

CREATE TABLE products_archive AS SELECT * FROM products WHERE 0;

SELECT * FROM products_archive;
SELECT name FROM sqlite_master WHERE type = 'table';

Bạn có một bảng trống với cùng hình dạng cột, rất tiện cho các bảng lưu trữ sẽ được điền sau.

Bảng tạm

Bảng TEMP chỉ tồn tại trong kết nối cơ sở dữ liệu hiện tại. Đóng kết nối là nó biến mất: không cần dọn dẹp, không để lại schema thừa:

CREATE TEMP TABLE recent_signups (
    user_id    INTEGER PRIMARY KEY,
    signed_up  TEXT NOT NULL
);

INSERT INTO recent_signups VALUES (1, '2026-01-15'), (2, '2026-01-18');

SELECT * FROM recent_signups;

Những trường hợp nên dùng: chứa tạm các hàng cho một truy vấn nhiều bước, giữ kết quả trung gian quá rối để viết bằng CTE, tách riêng dữ liệu của từng kết nối trong một phiên chạy lâu. CREATE TEMP TABLE và CREATE TEMPORARY TABLE có cùng ý nghĩa.

Bạn cũng có thể kết hợp với AS SELECT: CREATE TEMP TABLE snapshot AS SELECT ... là mẫu phổ biến để "đóng băng" một tập kết quả giữa chừng khi phân tích.

Đặt tên trong dấu ngoặc

Phần lớn thời gian, tên cột và tên bảng là định danh trần. Nếu buộc phải dùng một từ khóa dành riêng hoặc tên có dấu cách, hãy bọc nó trong dấu ngoặc kép (theo chuẩn SQL) hoặc dấu backtick (thói quen từ MySQL mà SQLite cũng chấp nhận):

CREATE TABLE "order" (
    id        INTEGER PRIMARY KEY,
    "select"  TEXT,
    "user id" INTEGER
);

INSERT INTO "order" ("select", "user id") VALUES ('a', 1);
SELECT * FROM "order";

Cách này chạy được, nhưng lần nào tham chiếu tới bảng cũng thêm phiền. Nên dùng tên đơn giản như orders, selection, user_id và bỏ hẳn dấu ngoặc.

Một ví dụ thực tế

Ghép các phần lại với nhau: một schema nhỏ cho ứng dụng quản lý công việc, có IF NOT EXISTS để chạy được ở mỗi lần khởi động:

PRAGMA foreign_keys = ON;

CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id    INTEGER PRIMARY KEY,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE,
    name  TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE IF NOT EXISTS tasks (
    id          INTEGER PRIMARY KEY,
    user_id     INTEGER NOT NULL REFERENCES users(id) ON DELETE CASCADE,
    title       TEXT    NOT NULL,
    done        INTEGER NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (done IN (0, 1)),
    created_at  TEXT    NOT NULL DEFAULT (datetime('now'))
);

INSERT INTO users (email, name) VALUES ('ada@example.com', 'Ada');
INSERT INTO tasks (user_id, title) VALUES (1, 'Write the docs');

SELECT u.name, t.title, t.done FROM tasks t JOIN users u ON u.id = t.user_id;

Đó là một schema có thể đưa vào dùng thật: tạo bảng an toàn khi chạy lại, khóa ngoại được kiểm tra, một CHECK giữ cho done luôn hợp lệ, giá trị mặc định hợp lý và các mốc thời gian tự điền.

Tiếp theo: kiểu dữ liệu

CREATE TABLE cho phép bạn viết INTEGER, TEXT, REAL, nhưng SQLite nổi tiếng là dễ dãi trong cách lưu các giá trị đó. Trang tiếp theo nói về năm lớp lưu trữ mà SQLite thực sự dùng, và vì sao kiểu bạn viết không phải lúc nào cũng là kiểu bạn nhận được.