Metamethod __newindex

Bạn đã học cách __index kiểm soát điều gì xảy ra khi bạn thử đọc một khóa không tồn tại trong bảng. Giờ bạn sẽ tìm hiểu phần tương ứng của nó: __newindex, kiểm soát điều gì xảy ra khi bạn gán giá trị cho một khóa mà bảng chưa có.

Phương thức meta __newindex được kích hoạt mỗi khi bạn thử gán giá trị cho một khóa chưa tồn tại trong bảng. Nhờ vậy, bạn có thể chặn và kiểm soát các thay đổi trước khi chúng xảy ra.

Đây là một ví dụ đơn giản ngăn không cho thêm khóa mới vào bảng:

local readOnly = {}
local meta = {
    __newindex = function(table, key, value)
        print("Cannot add key: " .. key)
    end
}

setmetatable(readOnly, meta)

readOnly.name = "Alice"  -- Đầu ra: Cannot add key: name
print(readOnly.name)     -- Đầu ra: nil

Khi bạn thử gán readOnly.name = "Alice", Lua thấy rằng name không tồn tại trong bảng. Thay vì thêm thuộc tính này, Lua gọi hàm __newindex với ba đối số: chính bảng đó, khóa đang được gán và giá trị được gán.

Trong ví dụ này, hàm (function) chỉ in ra một thông báo và không thực sự lưu trữ gì cả.

Bạn cũng có thể dùng __newindex để xác thực dữ liệu trước khi cho phép đưa dữ liệu vào bảng:

local player = {}
local meta = {
    __newindex = function(t, key, value)
        if key == "health" and type(value) ~= "number" then
            print("Health must be a number!")
        else
            rawset(t, key, value)
        end
    end
}

setmetatable(player, meta)

player.health = "high"  -- Đầu ra: Health must be a number!
player.health = 100     -- Hợp lệ, được lưu bằng rawset
player.health = "high"  -- Không có thông báo: health đã tồn tại

Hãy chú ý cách dùng rawset() trong ví dụ thứ hai. Hàm này bỏ qua metatable và đặt trực tiếp giá trị vào bảng.

Nếu không có nó, việc đặt giá trị sẽ kích hoạt lại __newindex, tạo ra một vòng lặp vô hạn.

Vì __newindex chỉ chạy với những khóa chưa có trong bảng, nên bước kiểm tra này bảo vệ lần gán đầu tiên cho mỗi khóa. Sau khi rawset đã lưu health, các lần gán sau sẽ thay đổi trực tiếp giá trị đó. Để kiểm tra mọi lần gán, hãy giữ cho chính bảng luôn trống và lưu các giá trị trong một bảng thứ hai, rồi đọc chúng thông qua __index:

local data = {}
local player = setmetatable({}, {
    __index = data,
    __newindex = function(t, key, value)
        if key == "health" and type(value) ~= "number" then
            print("Health must be a number!")
        else
            data[key] = value
        end
    end
})

player.health = 100
player.health = "high"  -- Đầu ra: Health must be a number!
print(player.health)    -- Đầu ra: 100

player không có khóa riêng, nên mọi phép gán đều đi qua __newindex, còn mọi lần đọc đều đi qua __index để đến data.