C++ Fonksiyonları: Bildirme, Tanımlama ve Çağırma (Örneklerle)

Fonksiyonlar Neden Vardır

Fonksiyon, çağırarak istediğiniz zaman çalıştırabileceğiniz, adı olan bir kod bloğudur. Aynı mantığı birkaç yerde tekrarlamak yerine onu bir kez yazar, ona bir ad verir ve ihtiyaç duyduğunuz her yerde o adı çağırırsınız. Bu, programları daha kısa, daha okunaklı ve düzeltilmesi daha kolay hâle getirir: mantığı tek bir yerde değiştirirsiniz ve onu çağıran herkes güncellemeyi alır.

Aslında bu süre boyunca zaten bir fonksiyon çağırıyordunuz: main. O, her C++ programının başladığı giriş noktasıdır. Şimdi kendi fonksiyonlarınızı yazacaksınız. Daha önce gördüğünüz aralık tabanlı for gibi döngüler, çoğu zaman fonksiyonların içinde yaşar; böylece tüm bir mantık parçasını adıyla yeniden kullanabilirsiniz.

Bir Fonksiyonun Anatomisi

Her fonksiyonun dört parçası vardır: bir dönüş tipi, bir ad, parantez içinde bir parametre listesi ve süslü parantez içinde bir gövde.

int add(int a, int b) {   // dönüş tipi | ad | parametreler
    return a + b;         // gövde
}

• int dönüş tipidir: fonksiyonun geri verdiği değerin türü.
• add onu çağırmak için kullandığınız addır.
• (int a, int b) parametrelerdir: çağıranın sağladığı girdiler.
• Süslü parantezler gövdeyi, yani onu çağırdığınızda çalışan kodu tutar.

İşte tam bir programdaki hâli. Fonksiyonu main'in üzerinde tanımlamak, main onu çağırdığında onu görebilmesi anlamına gelir.

#include <iostream>
using namespace std;

int add(int a, int b) {
    return a + b;
}

int main() {
    int sum = add(2, 3);
    cout << "2 + 3 = " << sum << endl;
    cout << "10 + 7 = " << add(10, 7) << endl;
    return 0;
}

add(2, 3) çağrısı fonksiyonu a = 2 ve b = 3 ile çalıştırır ve ifadenin tamamı döndürülen değere dönüşür. Onu bir değişkende saklayabilir ya da ikinci cout satırında olduğu gibi doğrudan başka bir ifadenin içinde kullanabilirsiniz.

Bir Değer Döndürmek

return ifadesi iki iş yapar: çağırana bir değer geri verir ve fonksiyonu hemen sonlandırır. Bir return'ten sonra gelen kod çalışmaz; denetim doğrudan fonksiyonun çağrıldığı yere geri döner.

#include <iostream>
using namespace std;

int max2(int a, int b) {
    if (a > b) {
        return a;   // a daha büyükse burada biter
    }
    return b;       // yalnızca a <= b olduğunda buraya ulaşılır
}

int main() {
    cout << "max(4, 9) = " << max2(4, 9) << endl;
    cout << "max(8, 3) = " << max2(8, 3) << endl;
    return 0;
}

Döndürülen değerin tipi, bildirilen dönüş tipiyle eşleşmeli (ya da ona dönüştürülebilmeli) dir. int olarak bildirilen bir fonksiyon bir int döndürmelidir; hiçbir şey döndürmemek ya da return olmadan sondan çıkmak, void olmayan herhangi bir fonksiyon için bir hatadır.

Void Fonksiyonlar

Her fonksiyon bir değer üretmez. Bir fonksiyon yalnızca bir şey yapıyorsa (çıktı yazdırma, durum güncelleme) dönüş tipi void olur. Bir void fonksiyon erken çıkmak için yalın bir return; kullanabilir ya da basitçe kapanış süslü parantezine kadar çalışabilir.

#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;

void greet(string name) {
    if (name.empty()) {
        cout << "Hello, stranger!" << endl;
        return;   // erken çık: yapacak başka bir şey yok
    }
    cout << "Hello, " << name << "!" << endl;
}

int main() {
    greet("Ada");
    greet("");
    return 0;
}

Bir void fonksiyonun sonucunu kullanmaya çalışmak (int x = greet("Ada");) bir derleme hatasıdır, çünkü atanacak bir değer yoktur. Sık yapılan bir hata, bir void fonksiyonun içine return someValue; yazmaktır; derleyici bunu da reddeder.

Bildirimler ve Tanımlar

C++ bir dosyayı yukarıdan aşağıya okur, bu yüzden varsayılan olarak bir fonksiyon, onu çağıran kodun önünde görünmelidir. Bu sıralama elverişsiz olduğunda fonksiyonu bir bildirim (prototip de denir) ve bir tanım olarak ikiye ayırırsınız.

Bir bildirim, fonksiyonun imzasını belirtir ve noktalı virgülle biter; gövdesi yoktur. Derleyiciye "bu fonksiyon var; onu şöyle çağırırsın" sözünü verir. Tam tanım daha sonra, hatta main'den sonra bile gelebilir.

#include <iostream>
using namespace std;

int square(int n);   // bildirim (prototip): noktalı virgüle dikkat

int main() {
    cout << "square(5) = " << square(5) << endl;
    return 0;
}

int square(int n) {  // tanım: asıl gövde
    return n * n;
}

4. satırdaki prototip olmasaydı derleyici, main içindeki square(5)'e, square'i hiç görmeden önce ulaşır ve derleme başarısız olurdu. Prototipler aynı zamanda başlık dosyalarının pek çok kaynak dosyanın aynı fonksiyonları paylaşmasını sağlama biçimidir. Bir bildirimde parametre adlarının isteğe bağlı olduğunu unutmayın; int square(int); de aynı şekilde çalışır; derleyici için yalnızca tipler önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

Birkaç tuzak yeni başlayanları tekrar tekrar yakalar:

• Bildirmeden önce çağırmak. "add was not declared in this scope" hatasını alıyorsanız fonksiyon ilk çağrısının altında tanımlanmıştır ve bir prototipi yoktur. Tanımı yukarı taşıyın ya da bir prototip ekleyin.
• Return etmeyi unutmak. void olmayan bir fonksiyonun sonuna return olmadan ulaşmak tanımsız davranıştır; çağıran taraf çöp alır. Uyarılar açık olarak derleyin (-Wall), derleyici bunu işaretleyecektir.
• Tanımlama ile çağırmayı karıştırmak. Bir tanımın süslü parantez içinde gövdesi vardır ve sonunda noktalı virgül yoktur. Bir bildirimin noktalı virgülü vardır ve gövdesi yoktur. Bunları karıştırmak (tanımlamak istediğiniz bir fonksiyonun parametre listesinin hemen ardına noktalı virgül koymak gibi) kafa karıştırıcı hatalar üretir.
• Dönüş değerini göz ardı etmek. Tek başına bir satırdaki add(2, 3); derlenir, ama hesaplanan toplam sessizce atılır. Bir fonksiyonun döndürdüğü şeyi gerçekten kullandığınızdan emin olun.

// Bir tanım gibi görünüyor, ama yersiz ; onu bir bildirime ve
// ardından gelen artık bir bloğa dönüştürüyor, sık yapılan bir yazım hatası:
int triple(int n);   // <- bu ; ifadeyi sonlandırır
{
    return n * 3;    // n burada tanımlı değil; bu blok artık öksüz kaldı
}

Sırada: Fonksiyon Parametreleri

Fonksiyonların parametre listeleri aracılığıyla girdi aldığını gördünüz, ama bu işin çok daha fazlası var. Sonraki sayfa fonksiyon parametrelerini derinlemesine ele alıyor: değerle geçirme ile referansla geçirme, varsayılan argümanlar, const parametreler ve bu seçimin fonksiyonunuzun çağıranın verisini değiştirip değiştiremeyeceğini nasıl etkilediği.