PHP vs JavaScript: Sunucu, Tarayıcı ve Node.js

PHP sunucuda çalışır: sayfayı oluşturur, hazır HTML'i gönderir ve durur. JavaScript ziyaretçinin tarayıcısında çalışır; tıklamalara tepki verir ve sayfayı yüklendikten sonra değiştirir. Node.js ile sunucuda da çalışabilir. Yani ikisi rakipten çok ortaktır: tipik bir site sunucuda PHP (veya Node.js), tarayıcıda JavaScript kullanır.

Bu PHP kodu sunucuda çalışır. Tarayıcı yalnızca onun yazdırdığını alır ve Page sekmesi bu sonucu gösterir:

<?php
$products = [
    ["name" => "Keyboard", "price" => 49],
    ["name" => "Mouse", "price" => 19],
    ["name" => "Monitor", "price" => 189],
];
$total = array_sum(array_column($products, "price"));
?>
<h2>Cart</h2>
<ul>
<?php foreach ($products as $p): ?>
    <li><?= $p["name"] ?>: $<?= $p["price"] ?></li>
<?php endforeach; ?>
</ul>
<p>Total: $<?= $total ?></p>

Output sekmesine bakın: içinde hiç PHP kalmamış, yalnızca HTML var. Aynı listenin tarayıcıda JavaScript ile oluşturulmuş hâli şöyle görünür:

const products = [
  { name: "Keyboard", price: 49 },
  { name: "Mouse", price: 19 },
  { name: "Monitor", price: 189 },
];

const ul = document.querySelector("#cart"); // an empty <ul id="cart"> in the HTML
for (const p of products) {
  const li = document.createElement("li");
  li.textContent = `${p.name}: $${p.price}`;
  ul.append(li);
}

PHP sürümü tam bir sayfa gönderir; arama motorları ve yavaş telefonlar onu hemen okur. JavaScript sürümü ise listeyi daha sonra, sayfayı yeniden yüklemeden güncelleyebilir; örneğin ziyaretçi bir ürünü kaldırdığında.

Her dil nerede çalışır

Son satır güvenlik açısından önemlidir: tarayıcıdaki JavaScript'te olan her şeyi ziyaretçi görebilir; bu yüzden parolalar, API anahtarları ve fiyat kontrolleri sunucuda olmalıdır.

Yan yana sözdizimi

İki dil birbirine benzer, çünkü ikisi de C'den ödünç alır: süslü parantezler, if, for, while, function, return. Farklar ayrıntılardadır:

İşte PHP'de callback alan bir fonksiyon:

<?php
$prices = [12.5, 8, 30, 4.25];

$withTax = array_map(fn($p) => round($p * 1.2, 2), $prices);
$cheap = array_filter($withTax, fn($p) => $p < 15);

echo implode(", ", $withTax), "\n";
echo "Under 15: " . implode(", ", $cheap) . "\n";
echo "Count: " . count($cheap) . "\n";

Ve map ile filter'ın dizi metotları olduğu JavaScript'te:

const prices = [12.5, 8, 30, 4.25];

const withTax = prices.map((p) => Math.round(p * 1.2 * 100) / 100);
const cheap = withTax.filter((p) => p < 15);

console.log(withTax.join(", "));
console.log("Under 15: " + cheap.join(", "));

+ operatörü: klasik tuzak

JavaScript'te + hem sayıları toplar hem de stringleri birleştirir; bu yüzden herhangi bir yerdeki bir string toplamayı birleştirmeye çevirir. PHP ikisini ayrı tutar: + her zaman toplar, . her zaman birleştirir.

<?php
var_dump("10" + 5);     // int(15): + always adds
var_dump("10" . 5);     // string "105": . always joins
var_dump(10 . "");      // number to string
var_dump("3" * "4");    // numeric strings multiply
var_dump(0.1 + 0.2 === 0.3); // floats are inexact in both languages

console.log("10" + 5);  // "105"
console.log("10" - 5);  // 5
console.log("3" * "4"); // 12
console.log(0.1 + 0.2 === 0.3); // false

İki dilde de gevşek == ve katı === vardır. Tavsiye ikisinde de aynıdır: türler arasında karşılaştırma yapmayı kastetmiyorsanız === kullanın.

PHP'den JavaScript'e veri aktarmak

PHP önce çalışır, bu yüzden tarayıcıdaki JavaScript'in kullanması için veriyi doğrudan sayfaya yazabilir. json_encode bir PHP dizisini geçerli JavaScript'e çevirir:

<?php
$user = ["name" => "Ada", "role" => "admin", "unread" => 3];
?>
<p id="greeting">Loading...</p>
<script>
const user = <?= json_encode($user, JSON_HEX_TAG | JSON_HEX_AMP) ?>;
document.getElementById("greeting").textContent =
    "Hi " + user.name + ", you have " + user.unread + " new messages";
</script>

Output sekmesi, verisi zaten doldurulmuş üretilen betiği gösterir. JSON_HEX_TAG bayrağı < ve > karakterlerini kaçırır; böylece </script> içeren bir değer betiği erken bitiremez. Seçenekler hakkında daha fazlası json_encode sayfasında.

Diğer yön HTTP üzerinden çalışır: tarayıcıdaki JavaScript fetch("/api/cart.php") çağırır, PHP betiği çalışır ve JSON ile yanıt verir:

<?php
// api/cart.php
header('Content-Type: application/json');
echo json_encode(['items' => 3, 'total' => 257]);

const res = await fetch("/api/cart.php");
const cart = await res.json();
console.log(cart.total); // 257

Sunucuda PHP vs Node.js

JavaScript sunucuda Node.js üzerinden çalıştığında karşılaştırma gerçek bir seçime dönüşür.

PHP'nin modeli hoşgörülüdür: bir hata veya bellek sızıntısı yalnızca bir isteği etkiler ve her istek temiz başlar. Node'un modeli durumu ve bağlantıları açık tutabilir; bu sohbet ve canlı panellere uygundur, ama bir çökme veya bloklayan bir döngü o sürecin tüm kullanıcılarını etkiler.

Hangisini öğrenmeli

Etkileşimli her web sayfası için JavaScript'e ihtiyacınız olacak, çünkü tarayıcıların çalıştırdığı tek dil odur. Asıl soru sunucuda neyin çalışacağıdır:

• WordPress, Laravel veya mevcut birçok PHP sitesiyle çalışmak istiyorsanız ya da ucuz bir hostingde dinamik bir site yayınlamanın en basit yolunu arıyorsanız sırada PHP öğrenin. PHP'nin ne olduğu ile başlayın.
• Tüm yığın için tek bir dil istiyorsanız ya da gerçek zamanlı özellikler geliştiriyorsanız JavaScript (Node.js) ile devam edin.

Yaygın bir yol önce HTML ve CSS, sonra tarayıcıda JavaScript, sonra bir sunucu dilidir. Hangi sunucu dilini seçerseniz seçin formlar, oturumlar, veritabanları ve JSON API'leri aynı HTTP fikirleriyle çalışır, bu yüzden bilgi aktarılabilir.