Toán tử trong PHP: số học, logic, chuỗi và nhiều hơn nữa

Toán tử (operator) nhận một hoặc nhiều giá trị và tạo ra một giá trị mới: $a + $b cộng, $a . $b nối chuỗi, $a && $b là phép AND logic, $a === $b so sánh, $i++ tăng thêm 1.

<?php
$a = 17;
$b = 5;

echo "a + b  = ", $a + $b, "\n";
echo "a - b  = ", $a - $b, "\n";
echo "a * b  = ", $a * $b, "\n";
echo "a / b  = ", $a / $b, "\n";
echo "a % b  = ", $a % $b, "\n";
echo "a ** 2 = ", $a ** 2, "\n";
echo "intdiv = ", intdiv($a, $b), "\n";

/ trả về số thực, trừ khi hai số nguyên chia hết cho nhau: 17 / 5 là 3.4, 10 / 5 là số nguyên 2. Khi chỉ cần phần nguyên, hãy dùng intdiv(). Cách làm tròn có ở trang toán học.

Toán tử số học

Chia lấy dư rất hữu ích cho việc "cứ mỗi phần tử thứ N" và kiểm tra chẵn lẻ. Kết quả mang dấu của vế trái, và chia cho 0 sẽ ném ra một lỗi mà bạn có thể bắt:

<?php
for ($i = 1; $i <= 6; $i++) {
    echo $i, $i % 2 === 0 ? " even" : " odd", "\n";
}

var_dump(-7 % 3);
var_dump(fmod(7.5, 2));   // modulo for floats

try {
    echo 10 % 0;
} catch (DivisionByZeroError $e) {
    echo "Error: ", $e->getMessage(), "\n";
}

Toán tử gán

= lưu một giá trị. Mỗi toán tử số học và toán tử chuỗi đều có dạng kết hợp để cập nhật trực tiếp một biến.

<?php
$total = 100;
$total += 20;   // $total = $total + 20
$total -= 5;
$total *= 2;
$total /= 10;
$total **= 2;
echo $total, "\n";

$path = "/home";
$path .= "/docs";      // append a string
echo $path, "\n";

$name = null;
$name ??= "Guest";     // assign only if null or unset
echo $name, "\n";

??= thuộc họ toán tử null coalescing. Nó chỉ gán khi biến chưa được đặt hoặc là null.

Tăng và giảm: ++ và --

$i++ trả về giá trị hiện tại rồi mới cộng 1. ++$i cộng 1 rồi trả về giá trị mới. Khác biệt chỉ lộ ra khi bạn dùng kết quả trong cùng một biểu thức.

<?php
$i = 5;
echo $i++, "\n";  // prints 5, then $i becomes 6
echo $i, "\n";

$j = 5;
echo ++$j, "\n";  // $j becomes 6, prints 6

$k = 10;
$k--;
echo $k, "\n";

// ++ also works on letters
$col = "A";
$col++;
echo $col, "\n";
$col = "Z";
$col++;
echo $col, "\n";

Mẹo tăng chữ cái này thường được dùng để tạo tên cột kiểu bảng tính (A, B, ... Z, AA).

Toán tử logic: &&, ||, ! và xor

&& và || đánh giá ngắn mạch: vế phải không được tính khi vế trái đã quyết định kết quả. Nhờ vậy isset($user) && $user->isAdmin() mới an toàn.

<?php
$age = 20;
$hasTicket = true;

var_dump($age >= 18 && $hasTicket);
var_dump($age < 12 || $age > 65);
var_dump(!$hasTicket);
var_dump(true xor true);

function check(string $label): bool {
    echo "checked $label\n";
    return true;
}
false && check("A");   // never runs
true || check("B");    // never runs
true && check("C");    // runs

and và &&: cái bẫy độ ưu tiên

and và or có độ ưu tiên thấp hơn =, nên trong một phép gán chúng chỉ được áp dụng sau khi giá trị đã được lưu. Đây là một bug kinh điển:

<?php
$x = true and false;   // read as: ($x = true) and false
var_dump($x);

$y = true && false;    // read as: $y = (true && false)
var_dump($y);

$z = (true and false); // parentheses fix it
var_dump($z);

Độ ưu tiên thấp lại hữu ích trong một cách viết quen thuộc, $file = fopen($path, 'r') or die('Cannot open');, khi bạn muốn phép gán xảy ra trước. Ở mọi chỗ khác, hãy dùng && và ||.

Toán tử chuỗi: . và .=

PHP có hai toán tử chuỗi: . nối hai chuỗi ("Grace" . " " . "Hopper") và .= nối thêm vào một biến ($html .= "<li>"). + không bao giờ nối chuỗi: "3" + "4" là số 7, còn "3" . "4" là chuỗi "34". Trang chuỗi nói về nội suy biến và các loại dấu nháy.

So sánh và toán tử spaceship <=>

== so sánh sau khi chuyển kiểu, === kiểm tra cả kiểu, còn <=> trả về -1, 0 hoặc 1, đúng thứ mà các hàm callback sắp xếp cần. Chi tiết và bảng so sánh lỏng đầy đủ có ở trang toán tử so sánh.

<?php
var_dump(1 <=> 2);
var_dump(2 <=> 2);
var_dump(3 <=> 2);

$prices = [30, 5, 120, 18];
usort($prices, fn($a, $b) => $a <=> $b);
echo implode(", ", $prices), "\n";

usort($prices, fn($a, $b) => $b <=> $a);   // descending
echo implode(", ", $prices), "\n";

Toán tử mảng

+ với mảng là phép hợp: khóa của mảng bên trái được ưu tiên và chỉ những khóa còn thiếu mới được thêm từ mảng bên phải. Điều này làm bất ngờ những ai tưởng nó nối thêm vào cuối. == kiểm tra các cặp khóa/giá trị giống nhau, === còn đòi hỏi cùng thứ tự và cùng kiểu.

<?php
print_r([1, 2] + [3, 4, 5]);
print_r(["a" => 1] + ["a" => 99, "b" => 2]);

var_dump(["a" => 1, "b" => 2] == ["b" => 2, "a" => 1]);
var_dump(["a" => 1, "b" => 2] === ["b" => 2, "a" => 1]);

Để nối một danh sách vào sau danh sách khác, dùng array_merge() hoặc cú pháp spread [...$a, ...$b].

Độ ưu tiên toán tử

Khi một biểu thức trộn nhiều toán tử, PHP áp dụng chúng theo một thứ tự cố định. Đây là những trường hợp hay khiến người ta vấp, kèm kết quả PHP 8.3 in ra:

echo 2 + 3 * 4;        // 14: * before +
echo (2 + 3) * 4;      // 20
echo 2 ** 3 ** 2;      // 512: right to left, 2 ** 9
echo -2 ** 2;          // -4: ** before unary minus
echo "Sum: " . 2 + 3;  // Sum: 5, since PHP 8 + runs before .

Khi còn phân vân, hãy thêm dấu ngoặc. Chúng chẳng tốn gì, và người đọc dòng code sau bạn không phải nhớ bảng độ ưu tiên.